نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.22034/jam.2025.143750.1107
چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی و جهتگیری هدف در رابطه بین حمایت تحصیلی و اشتیاق تحصیلی در دانشجویان دانشگاه فرهنگیان بود. روش پژوهش، توصیفی–همبستگی با تأکید بر مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی رشتههای آموزش ابتدایی، آموزش کودکان با نیازهای ویژه، مشاوره و امور تربیتی دانشگاه فرهنگیان استان کردستان (پردیس شهید مدرس) تشکیل دادند. نمونهگیری به روش در دسترس انجام شد و 210 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامه حمایت تحصیلی ساندز و پلانکت (2005)، پرسشنامه اشتیاق تحصیلی وانگ و همکاران (2011)، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی زاژاکوا و همکاران (2005) و پرسشنامه جهتگیری هدف الیوت و مکگرگور (2001) استفاده شد که روایی آنها از طریق نظر خبرگان و ضریب آلفای کرونباخ آنها به ترتیب 87/0، 74/0، 79/0 و 91/0 تأیید گردید. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS و SMART PLS انجام شد. نتایج نشان داد که حمایت تحصیلی، خودکارآمدی تحصیلی و جهتگیری هدف تأثیر مثبت و معناداری بر اشتیاق تحصیلی دارند. همچنین، حمایت تحصیلی بهطور معناداری بر خودکارآمدی تحصیلی و جهتگیری هدف اثر گذاشت. نقش میانجی جهتگیری هدف و خودکارآمدی تحصیلی در رابطه بین حمایت تحصیلی و اشتیاق تحصیلی نیز تأیید شد. شاخص برازش کلی مدل نیز در حد قابل قبول (GOF=0.27) ارزیابی شد. یافتهها بیانگر آن است که حمایت تحصیلی از طریق افزایش خودکارآمدی و جهتگیری هدف میتواند اشتیاق تحصیلی دانشجویان را ارتقا دهد.
کلیدواژهها
موضوعات
افرا ارغوان، سنیسل بچاری شیما، رحیمی ویدا. (1403). بررسی ارتباط خودکارآمدی و اشتیاق تحصیلی دانشجویان رشته تکنولوژی اتاق عمل. دوماهنامه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی. ۱۷ (۲) :۱۸۶-۱۹۸.
امینی، شهین، سامانی،سیامک. (1400). مدل علی حمایتهای اجتماعی تحصیلی، مهارتهای تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی. مشاوره کاربردی، 11(1): 1-20.
اوجی نژاد، احمدرضا، عزیزی، بهنام، اوجی، احمدرضا. (1398). نقش واسطهگری اشتیاق تحصیلی در رابطه بین جهتگیری هدف و خود کار آمدی تحصیلی. دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. 10(39): 300-315.
بهراد، حمدالله، و عبداللهزاده جدی، آیدا (1396). پیشبینی خودکارآمدی تحصیلی دانشآموزان دورة دوم متوسطة مشگینشهر براساس نمرة ذهنآگاهی و هیجانات منفی. پیشرفتهای نوین در علوم رفتاری، 2(12): 1-13.
بیان فر، فاطمه، پرتونژاد، نفیسه، طباطبایی، سیدموسی. (1400). پیشبینی اشتیاق تحصیلی بر اساس جو عاطفی خانواده و حمایت تحصیلی در دانشآموزان: نقش میانجی هیجانهای تحصیلی. فصلنامه علمی- پژوهشی خانواده و پژوهش. ۱۸ (۴) :۳۱-۴۸.
توان، بهمن، مسلمی، قمی، مهین، مسلمی، زهرا، جعفری پور، حسن، محمودی، عبدالله و مسلمی، اعظم. (1398). رابطه هوش معنوی با اشتیاق تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی اراک، 7(19): 239-247.
حسینی، سیدعدنان، ملکی، بهرام. (1401). تبیین هیجان های تحصیلی بر اساس حمایت تحصیلی و جهتگیری هدف پیشرفت: نقش واسطه خودتنظیمی تحصیلی، پژوهش های علوم شناختی و رفتاری، 2(23): 143-168.
حیدری، مهدی، کاظمی، سلطانعلی، برزگر، مجید، سهرابی شگفتی، نادره. (1402). مدل تبیین خودناتوان سازی بر اساس سبک های اسنادی با نقش میانجی خودتنظیمی هیجانی و جهتگیری اهداف پیشرفت دانشآموزان شاهد و ایثارگر. مطالعات ناتوانی، 13(21): 1-10.
خالق خواه، علی، کریمیان پور، غفار. (1399). تحلیل نقش میانجی امید به تحصیل در رابطه بین حمایت تحصیلی و اشتیاق به تحصیل در بین دانشآموزان. روان شناسی مدرسه و آموزشگاه، 9(3): 50-67.
خاموشیان صحنه، مریم، تنها، زهرا، جلیلی، راضیه. (1402). رابطه بین ارزش تکلیف و جهتگیری هدف با پیشرفت تحصیلی نقش میانجی خودکارآمدی، آموزش و ارزشیابی، 16(62): 155-180.
رباط جزی، ساراسادات. (1402). رابطه بین تعامل معلم دانش آموز با سرزندگی تحصیلی با در نظر گرفتن نقش واسطه ای جهتگیری هدف،پنجمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی ایران
رستگار، احمد، ثمری، فهیمه. (1402). آزمون مدل علی قلدری سیابری در دوران پساکرونا: نقش حمایت تحصیلی و سرمایه روانشناختی. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی، 10(4): 47-58.
زاهد بابلان، عادل، کریمیان پور، غفار. (1399). رابطه خوش بینی تحصیلی و سرزندگی تحصیلی با نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان. مطالعات آموزشی آموزشگاهی، 9(1): 149-170.
شریعتی، فاطمه، زینالی، علی. (1401). نقش ارضای نیازهای اساسی روانشناختی و جهتگیری هدف در پیش بینی اشتیاق تحصیلی دانشجویان. آموزش و ارزشیابی، 57(15): 63-82
شیخ الاسلامی، علی. (1401). پیش بینی سرزندگی تحصیلی دانشآموزان بر اساس حمایت تحصیلی و خودپنداره تحصیلی. پژوهش در نظام های آموزشی، 16(57): 51-61.
شیخ الاسلامی، علی، کریمیان پور، غفار. (1397). پیش بینی اشتیاق تحصیلی بر اساس حمایت تحصیلی و جو روانی اجتماعی کلاس. راهبردهای شناختی در یادگیری، 6(10): 95-111
صابر، سعید، شریفی، حیدر. (1393). پیش بینی ابعاد درگیری تحصیلی بر اساس سبکهای هویت در دانشآموزان دختر پایه اول دبیرستانهای دولتی تهران، پژوهش در برنامه ریزی درسی، 38(2): 58-72
صالحی، نسیمه، قلتاش، عباس، طهماسبی، مرضیه. (1401). نقش واسطه ای درگیری تحصیلی در رابطه بین جهتگیری هدف تحصیلی و فرسودگی تحصیلی دانشآموزان متوسطه دوم شهر اقلید. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 13(2): 1-18
صفایی، مریم،رضایی، علی محمد، طالع پسند، سیاوش. (1398). پیش بینی عملکرد تحصیلی بر اساس حمایت خانواده، حمایت دوستان و دیگران: نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی، تاب آوری تحصیلی و مجذوبیت تحصیلی. فصلنامه روان شناسی تربیتی، 15(52): 239-268
صیادی، یاسر، سلیمانی، حبیب. (1401). بررسی رابطه میان خودکارآمدی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی با توجه به نقش میانجی خودتنظیمی در میان دانشجویان رشته زبان انگلیسی. تدریس پژوهی. 10(1): 81-106
عابدینی، خدیجه، طالع پسند، سیاوش، رحیمیان بوگر، اسحاق. (1402). رابطه ساختاری توجه مثبت مشروط والدین با ارزش مدرسه: نقش میانجیگر خودکارآمدی تحصیلی، جهتگیری هدف تبحرگرا و ارضای نیاز خودمختاری مجله علوم روانشناختی. ۲۲ (۱۲۳) :۴۹۰-۴۷۳
عباسی، زهرا. (1402). تحلیل مقایسه ای همبستگی بین خودکارآمدی تحصیلی و ذهنیت های زبانی در فارسی آموزان خارجی و انگلیسی آموزان بزرگسال. پژوهش نامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان. 12(2): 3-30
عباسی، محمد، عادی، نوید، شفیعی، حامد. (1395). نقش بهزیستی اجتماعی و سرزندگی تحصیلی در پیش بینی اشتیاق تحصیلی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی اراک، مدیریت پرستاری، 8(6): 49-54
غریبی، فرزانه، فضلی، ساره، و غریبی، عطیه. (1401). پیشبینی اشتیاق تحصیلی براساس عملکرد خانواده و تابآوری تحصیلی در دانشآموزان مقطع ابتدایی. علوم اجتماعی (دانشگاه فردوسی مشهد)، 19(3)، 239-262.
فارسیمدان، الهام، غضنفری، احمد، احمدی، رضا، چرامی، مریم. (1401). تبیین اشتیاق تحصیلی بر اساس ذهنآگاهی و خودکارآمدی تحصیلی: مدل تحلیل مسیر. دستاوردهای روانشناسی بالینی، 8(2): 115-134
کیخا، نصرت، ناستی زایی، ناصر. (1401). رابطه اضطراب کووید 19 با فاجعه پنداری، احساس تنهایی و حمایت تحصیلی. پژوهان، 20(3): 141-149
محمدی، امیدعلی، حیدری، علیرضا، افتخاری صعادی، زهرا، جوهری فرد، رضا. (1403). پیش بینی اشتیاق و فرسودگی تحصیلی براساس کمالگرایی و حمایت تحصیلی در دانشآموزان دوره دوم متوسطه. رویش روان شناسی. ۱۳ (۲) :۱۳۱-۱۴۰
محمدی، فرهاد، پسرکلو، لیلا، صادقلو، فائزه. (1402). بررسی ظرفیت های و قابلیت های موثر در خودکارآمدی و عوامل موثر بر خودکارآمدی تحصیلی. پژوهش های معاصر در علوم و تحقیقات. 5(56): 267-289
مرادی، شلیر و شاهمحمدی، انور. (1400). تأثیر رهبری تحولآفرین بر خودکارآمدی معلمان با نقش میانجی تسهیم دانش و فرهنگ مدرسه دانشمحور. فصلنامه مدیریت دانشگاهی، 3(2)، 104-121.
ملاابراهیم لو، الهه، زارعی، حیدرعلی. (1400). پیش بینی اشتیاق تحصیلی بر اساس خودتعیینگری و جهتگیری هدف دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه. توسعه حرفه ای معلم. 6(3): 91-102
ملکی کالیانی، وحید، لسانی، مهدی، حسینی، حامد، رزاقی، صادق. (1402). نقش مهارتهای تنظیم هیجان، تحمل ابهام و حمایت عاطفی معلم در خودکارآمدی تحصیلی دانشآموزان. رویش روان شناسی. ۱۲ (۷) :۶۳-۷۲
ملکی، بهرام. (1401). مدل هلی مشارکت تحصیلی دانشجویان بر اساس جمایت تحصیلی و سرمایه روانشناختی، مطالعات روانشناسی تربیتی، 19(46): 127-144
ملکیان، نرجس، پالی، سمیرا. (1401). رابطه جهتگیری هدف و خودپنداره تحصیلی با اشتیاق به مدرسه با نقش میانجی پایستگی تحصیلی دانشآموزان. فصلنامه مدیریت و چشم انداز آموزش. 1(4): 53-71
نوروزی، حمید. (1402). پیش بینی خودکارآمدی تحصیلی بر اساس خودتظیمی و هیجانات تحصیلی در دانشآموزان شهر شیراز. پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، 3(4): 31-41
Assor, A. (2012). Allowing choice and nurturing an inner compass: Educational practices supporting students’ need for autonomy. In Handbook of research on student engagement (pp. 421-439). Springer, Boston, MA.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall
Bilal, A., Umair, M., Ateeb, M., & Saif, A. (2021). Effects of positive emotions, academic self-efficacy and self regulated learning on satisfaction with life in medical students. Journal of University Medical & Dental College, 12(2).450-463
Chen, Ch., Bian, F., Zhu, Y. (2023). The relationship between social support and academic engagement among university students: the chain mediating effects of life satisfaction and academic motivation. BMC Public Health, 23(1): 145-161
Chonsalasin, D., Khampirat, B. (2020). The Impact of Achievement Goal Orientation, Learning Strategies, and Digital Skill on Engineering Skill Self-Efficacy in Thailand. 14(3): 69-79.
Collie, R. J., Martin, A. J., Malmberg, L. E., Hall, J., & Ginns, P. (2015). Academic buoyancy, student's achievement, and the linking role of control: A cross‐lagged analysis of high school students. British Journal of Educational Psychology, 85 (1), 113-130.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum.
Duan, H., Zhang, Zh., Xu, X., Cheng, N., Guo, Q. (2024). The Effect of Teacher Support on the Sustainable Online Academic Self-Efficacy of College Students: The Mediating Effect of Academic Procrastination. Sustainability, 58(2): 369-378
Durisic, M., Bunijevac, M. A. (2017). Parental Involvement as a Important Factor for Successful Education. Center for Educational Policy Studies Journal, 7 (3): 137-153.
Elliot, A. J., & McGregor, H. A. (2001). A 2 (2 achievement goal framework. Journal of Personality and Social Psychology, 80 (3), 501–519.
Flores, M., Esteve-Faubel, J., Esteve-Faubel, R., & Álvarez-Teruel, J. (2020). High academic self-efficacy and dispositional empathy in future teachers. Sustainability, 12(17), 67-28
Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74(1), 59-109.
Geitz, G., Joosten-ten Brinke, D., & Kirschner, P. A. (2016). Changing learning behavior: Self-efficacy and goal orientation in PBL groups in higher education. International Journal of Educational Research, 75(12): 146-158
Granziera, H., Liem, G. A. D., Chong, W. H., Martin, A. J., Collie, R. J., Bishop, M., & Tynan, L. (2022). The role of teachers’ instrumental and emotional support in students’ academic buoyancy, engagement, and academic skills: A study of high school and elementary school students in different national contexts. Learning and Instruction, 80(3): 101-116
Guo, M., & Leung, F. K. (2021). Achievement goal orientations, learning strategies, and mathematics achievement: A comparison of Chinese Miao and Han students. Psychology in the Schools, 58(1), 107–123.
Hayat, A., Shateri, K., Amini, M., & Shokrpour, N. (2020). Relationships between academic self-efficacy, learning-related emotions, and metacognitive learning strategies with academic performance in medical students: A structural equation model. BMC Medical Education, 20(1): 101-115
Honicke, T., Broadbent, J. & Fuller-Tyszkiewicz, M. (2019): Learner self-efficacy, goal orientation, and academic achievement: exploring mediating and moderating relationships, Higher Education Research & Development
Janke, S. (2022). Give me freedom or see my motivation decline: Basic psychological needs and the development of students' learning goal orientation. Learning and individual differences, 96: 102158.
Jin, G., & Wang, Y. (2019). The influence of gratitude on LE among adolescents: The multiple mediating effects of teachers’ emotional support and students’ basic psychological needs. Journal of Adolescence, 77(1), 21–31
Kaplan, A., Kumar, R., Middleton, MJ. Nelson, J., Roeser, R., Urdan, T, (2000), Manual for the Patterns of Adaptive Learning Scals. Michigan: University of Michigan.
Liu, Q., Xiujun, D, & Lu, H. (2022). Teacher support and learning engagement of EFL learners: The mediating role of self-efficacy and achievement goal orientation. Current Psychology. 42(2): 258-263
Liu, R. D., Zhen, R., Ding, Y., Liu, Y., Wang, J., Jiang, R., & Xu, L. (2017). Teacher support and math engagement: Roles of academic self-efficacy and positive emotions. Educational Psychology, 38, 1–14
Liu, X. (2024). Effect of teacher–student relationship on academic engagement: the mediating roles of perceived social support and academic pressure. Frontiers in Psychology, 14(5): 45-58
Liu, X. H., & Guo, J. D. (2021). Teacher support, interaction engagement and learning enjoyment in on-line EFL teaching. Journal of PLA University of Foreign Languages, 44(5), 34–42.
Luo, Q., Ahmadi, R., Izadpanah, S. (2024). Exploring the mediating role of self-efficacy beliefs among EFL university language learners: The relationship of social support with academic enthusiasm and academic vitality. Heliyon, 10(12): 123-142
Midgley, C., Maehr, M. L., Hruda, L. Z., Anderman, E., Anderman, L., Freeman, K. E., Gheen, M., Kaplan, K. A., Middleton, M. J., Nelson, J., Roeser, R., & Urdan, T. (2000). Manual for Patterns of Adaptive Learning Strategies.
Ndyareeba, E., Biirah, J., Kibedi, He. (2024). Achievement of Goal Orientation and Academic Engagement among Adolescents in Southwestern Uganda. East African journal of education studies, 7(2):1-18
Reeve, J., & Lee, W. (2014). Students’ classroom engagement produces longitudinal changes in classroom motivation. Journal of Educational Psychology, 106(2), 527–540
Robayo-Tamayo, M. Blanco-Donoso, L. M. Roman, F. J. Carmona-Cobo, I. Moreno-Jimenez, B. & Garrosa, E. (2020). Academic engagement: A diary study on the mediating role of academic support. Learning and Individual Differences, 80, 101887.
Schneider, D., & Schneider, N. M. (2024). Attachment theory, organizational identification, and communication engagement strategies of successful college students: A retention study. Personality and Individual Differences, 226, 112682. https://doi.org/10.1016/j.paid.2024.112682
Shida, q. (2024). Mediating effects of achievement goal orientation on the relationship between growth mindset and learning engagement in medical students: A cross-sectional descriptive study. Medicine, 103(2): 245-255
SIXIA, L, MUSTAPHA, SM.(2024). Mediation of Achievement Goal Orientation between Teacher Support and Learning Engagement among Vocational University Students, A cross-sectional descriptive study, 2(2): 48-54
Supriyadi, t. (2024). Academic Motivation as a Mediator of Social Support and Achievement Orientation: Case of Muslim High School in Indonesia. Psikis : jurnal psikologi islami, 10(1):175-185.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Wang, C. K. J., Liu, W. C., Kee, Y. H., & Chian, L. K. (2019). Competence, autonomy and relatedness in the classroom: Understanding students’ motivational processes using the self-determination theory. Heliyon, 5(7), 1–6.
Wei, L. (2024). Relationship among Perceived Teacher Support, Academic Self-Efficacy, and Online Learning Engagement in College EFL Learning. Open Journal of Modern Linguistics, 14(03):290-314
Wentzel, K. R. (2004). Understanding classroom competence: The role of social-motivational and self-processes. Advances in child development and behavior, 32, 213-241.
Zajacova, A., Lynch, S. M., & Espenshade, T. J. (2005). Self-efficacy, Stress, and academic success in college. Research in Higher Education, 46(6), 678-706.
)