نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مژگان ابراهیمی جانسور ¹
• محمد حسنی ²

¹ دانشجو دکتری. دانشکده ادبیات.دانشگاه ارومیه. ارومیه. ایران

² استاد.علوم تربیتی.دانشکده ادبیات.دانشگاه ارومیه. ارومیه. ایران.

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف تبیین نقش و سازوکارهای مشروعیت سازمانی در تعامل دانشگاه با سازمان‌های بیرونی در این پژوهش انجام شد. پیامدهای مطلوب و نامطلوب وابستگی به منابع بیرونی و سازوکارهای کنترلی مؤثر بررسی شد.

روش: پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام گرفت. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان آموزش عالی گردآوری و با تحلیل مضمون و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. جامعه آماری بخش کمی شامل اعضای هیئت علمی و مدیران دانشگاهی دانشگاه دولتی تبریز بود. بر اساس جدول مورگان و با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، 262 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری و با آمار توصیفی، تحلیل عاملی و رگرسیون تحلیل شدند. روایی و پایایی ابزار تأیید شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد مشروعیت سازمانی نقش مهمی در دسترسی دانشگاه به منابع مالی، پژوهشی و نهادی دارد.کدهای محوری شامل وابستگی به منابع بیرونی، مشروعیت سازمانی، استقلال دانشگاهی، پیامدهای نهادی وابستگی و سازوکارهای کنترلی بود. در کدگذاری انتخابی، دو مقوله «وابستگی دوسویه دانشگاه و سازمان» و «مدیریت مشروعیت‌محور تخصیص منابع» استخراج شد. یافته‌های کمی نشان داد وابستگی به منابع بیرونی اثر منفی و معناداری بر استقلال دانشگاهی دارد (Sig < 0.01)، در حالی که مشروعیت سازمانی اثر مثبت و معناداری بر استقلال دانشگاهی نشان می‌دهد. تحلیل عاملی هم‌راستایی ساختار عوامل کمی با مقولات کیفی را تأیید کرد.

نتیجه‌گیری: تنوع‌بخشی منابع مالی، چارچوب‌های شفاف تعامل با سازمان‌های بیرونی، سازوکارهای نظارتی و ارتقای مشروعیت علمی و نهادی می‌تواند به مدیریت وابستگی دوسویه، افزایش قدرت چانه‌زنی و حفظ استقلال دانشگاهی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

• مشروعیت سازمانی
• تخصیص منابع
• استقلال دانشگاهی
• وابستگی سازمانی
• آموزش عالی

موضوعات

• آموزش عالی