نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احسان پروین ¹
• هدا نجف پور ²

¹ دکتری مدیریت آموزش عالی، گروه مدیریت و برنامه ریزی آموشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

² پژوهشگر پسادکتری، گروه مدیریت و کارآفرینی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل توسعه دانشگاه چابک‌محور با رویکرد کارآفرینی و ارائه الگویی بومی در نظام آموزش عالی ایران انجام شده است، چراکه مواجهه با عدم‌قطعیت‌های محیطی و بوروکراسی سخت اداری، گذار از الگوهای سنتی به سمت سازوکارهای پویای «ناب ـ چابک» را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل شبکه مضامین انجام شد که طی آن ۱۶ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق با خبرگان و مدیران ارشد مدیریت آموزش عالی و سیاست‌گذاری پژوهشی (به روش نمونه‌گیری هدفمند تا اشباع نظری) صورت گرفت و اعتبارسنجی داده‌ها از طریق معیارهای لینکلن و گوبا و شاخص توافق بین‌کدگذاران (78%) تأیید شد. تحلیل داده‌ها به استخراج ۶ مضمون فراگیر منتهی گردید: راهبری راهبردی و حاکمیت ناب، حذف اتلاف‌های بوروکراتیک و بهینه‌سازی فرآیندها، توسعه سرمایه انسانی شایسته‌محور و انگیزش کارآفرینانه، زیرساخت‌ها و فناوری‌های پشتیبان هوشمند، تعامل پویا و شبکه‌ای با اکوسیستم بومی و صنعت، و ارزیابی مستمر و یادگیری سازمانی. یافته‌های پژوهش نشان داد که بدون حذف اتلاف‌های ساختاری و بازنگری اساسی در آیین‌نامه‌های ارتقای هیئت‌علمی و نظام بودجه‌ریزی، تحقق چابکی و کارآفرینی در حد شعارهای سازمانی باقی خواهد ماند؛ بنابراین، تلفیق تفکر ناب جهت حذف بوروکراسی زائد و چابکی سازمانی برای پاسخگویی سریع، بسترساز اصلی شکل‌گیری دانشگاهی کارآفرین، مسئله‌محور و پاسخگو به نیازهای عینی جامعه و صنعت خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

• دانشگاه ناب
• چابکی سازمانی
• دانشگاه کارآفرین
• آموزش عالی ایران
• تحلیل مضمون

موضوعات

• مدیریت دانشگاهی