نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانش آموخته دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانش آموخته دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی رهبری اخلاقی پیش‌بینانه مبتنی بر داده در نظام آموزش عالی با رویکرد داده‌بنیاد انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر شیوه اجرا، کیفی بود. جامعه هدف شامل استادان حوزه مدیریت آموزشی، مدیریت آموزش عالی و فلسفه تعلیم و تربیت در دانشگاه‌های محقق اردبیلی و دانشگاه فرهنگیان اردبیل بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند (مبتنی بر معیار و نظری)، 15 نفر از صاحب‌نظران انتخاب شدند و فرایند گردآوری داده‌ها از اردبیهشت ماه 1405 تا شهریور ماه 1405 از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق انجام گرفت و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. به‌منظور اعتباربخشی به داده‌ها و یافته‌ها، از سه روش موقعیت محقق، مثلثی‌سازی و ممیزی توسط داور استفاده شد. پس از گردآوری داده‌ها، تحلیل مصاحبه‌ها با بهره‌گیری از فرایند کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد الگوی اخلاقی پیش‌بینانه مبتنی بر داده در نظام آموزش عالی بر پایه 103 کد باز، 22 مقوله و 6 طبقه پارادایمی شامل پدیده محوری، عوامل علّی، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها سازمان‌دهی شده است. مقوله‌های اصلی شناسایی‌شده شامل توسعه ظرفیت‌های اخلاقی، آینده‌نگر و انسان‌محور برای تصمیم‌گیری مسئولانه مبتنی بر داده، فراهم‌سازی بسترهای سازمانی، فرهنگی، فناورانه و حکمرانی برای رهبری اخلاقی پیش‌بینانه مبتنی بر داده، ظرفیت و آمادگی سازمانی، انسانی و فناورانه برای اجرای رهبری اخلاقی پیش‌بینانه مبتنی بر داده، به‌کارگیری راهبردهای تحول‌آفرین، اخلاق‌مدار و داده‌محور برای تصمیم‌گیری پیش‌بینانه و مدیریت آینده‌نگر دانشگاه و ارتقای حکمرانی، اعتماد، عملکرد، تاب‌آوری و ظرفیت راهبردی نظام آموزش عالی از طریق رهبری اخلاقی پیش‌بینانه مبتنی بر داده بود. بر این اساس، الگوی طراحی‌شده می‌تواند با پیوند میان رویکردهای رهبری اخلاقی و قابلیت‌های پیش‌بینانه مبتنی بر داده به عنوان یک پارادایم نوین، بسترِ تحقق حکمرانی هوشمند و ارتقای اثربخشی پایدار در نظام آموزش عالی را فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
)