نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

10.22034/jam.2026.146327.1190

چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی رهبری حمایتگر در نظام آموزش عالی با رویکرد داده‌بنیاد انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر شیوه اجرا، کیفی بود. جامعه هدف شامل استادان حوزه مدیریت آموزشی و مدیریت آموزش عالی در دانشگاه‌های محقق اردبیلی و دانشگاه فرهنگیان اردبیل بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، 15 نفر از آنان انتخاب شدند و فرایند گردآوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق جمع‌آوری شد. به‌منظور اعتباربخشی به داده‌ها و یافته‌ها، از سه روش موقعیت محقق، مثلثی‌سازی و ممیزی توسط داور استفاده شد. پس از گردآوری داده‌ها، تحلیل مصاحبه‌ها با بهره‌گیری از فرایند کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد الگوی رهبری حمایتگر در نظام آموزش عالی بر پایه 90 کد باز، 8 مقوله و 6 طبقه پارادایمی شامل پدیده محوری، عوامل علّی، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها سازمان‌دهی شده است. مقوله‌های اصلی شناسایی‌شده شامل ویژگی‌های رهبر حمایتگر، حمایت از اعضای هیئت علمی و کارکنان، توانمندسازی منابع انسانی، ارتباطات سازمانی، فرهنگ و ساختار سازمانی، عوامل محیطی و مداخله‌گر، راهبردهای مدیریتی و پیامدهای رهبری حمایتگر بود. بر اساس یافته‌های پژوهش، الگوی طراحی‌شده می‌تواند چارچوبی مناسبی برای بهبود کیفیت رهبری و ارتقای عملکرد دانشگاه‌ها در نظام آموزش عالی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات