نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه،ایران.

3 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه،ایران

10.22034/jam.2026.145894.1152

چکیده

هدف: در سال‌های اخیر، الزام دانشجویان دکتری به چاپ مقاله به عنوان پیش‌شرط دفاع از رساله، به یکی از موضوعات چالش‌برانگیز در نظام آموزش عالی ایران تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مزایا ، معایب و چالش‌های این پدیده از دیدگاه دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دکتری انجام شده است .

روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل 25 نفر از دانشجویان دکتری و فارغ‌التحصیلان دکتری بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون آتراید-استرلینگ (۲۰۰۱) انجام شد که به شناسایی ۳۴۷ مضمون پایه، ۲۷ مضمون سازمان‌دهنده و ۱۰ مضمون فراگیر انجامید.

یافته ها: یافته ها در سه بخش بدست آمد : مزایا (چهار مضمون اصلی شامل تقویت رزومه، ارتقای مهارت‌های پژوهشی ،کمک به جذب شغلی و سهیم شدن در توسعه دانش)؛ معایب (شامل دو مضمون اصلی مانند طولانی شدن دوره تحصیل و کاهش کیفیت اصالت رساله)؛ و چالش‌ها (شامل چهار مضمون اصلی مانند چالش‌های سیستماتیک، موانع ساختاری، چالش‌های روانشناختی، چالش‌های مهارتی).

نتیجه گیری: یافته کلیدی پژوهش نشان داد که در غیاب زیرساخت ها و حمایت های لازم معایب بر مزایا غلبه میکند. علی رغم اینکه چاپ مقاله میتواند مزایایی داشته باشد اما تبدیل آن به یک اجبار بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌ها ، منجر به پدیده‌هایی نظیر رفتار های غیر اخلاقی و افت کیفیت خروجی‌های پژوهشی می شود. پیشنهاد می گردد حمایت دانشگاه در این مسیر افزایش پیدا کرده و ایجاد مسیرهای انعطاف پذیر برای فارغ‌التحصیلی ضروری به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات