دانشگاه کردستان مدیریت دانشگاهی 3041-8712 4 3 2025 09 23 Identification and Hierarchical Structuring of the Barriers to the Internationalization of Iraq’s Higher Education System: An Interpretive Structural Modeling (ISM) Approach شناسایی و سطح بندی موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق: رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری 64502 10.22034/jam.2026.145636.1138 FA سیروس منصوری دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران فرزانه غریبی استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران کریم النعیمی کارشناسی ارشد علوم تربیتی دانشگاه اراک Journal Article 2026 03 24 The present study was conducted with the aim of identifying and hierarchically structuring the barriers to the internationalization of Iraq’s higher education system. The research method was a case-study with a modeling approach. The statistical population consisted of key experts, including faculty members of Iraqi universities, from whom 28 individuals were selected through purposive sampling. The data collection tools included documents and a self-interactive researcher-made questionnaire. To analyze the data, the Interpretive Structural Modeling (ISM) technique was used. The results showed that nine factors play a role as barriers to the internationalization of Iraq’s higher education system. The findings also revealed that the lack of dynamic political exchanges with developed countries functions as the most fundamental barrier. Additionally, the low ranking of Iraqi universities in international rankings, the lack of necessary infrastructure and facilities, the absence of facilitation in the student admission process in political and administrative dimensions, the lack of coherent macro-level national policymaking in academic interactions, the absence of a dynamic and receptive structure in Iraqi higher education, and the insufficient sense of social, security, and political safety for international students were identified as key underlying barriers. Furthermore, localized and indigenous curricula and the lack of sufficient global attractiveness of Iraqi universities were identified as surface-level barriers—essentially consequences of the more fundamental underlying factors. پژوهش حاضر با هدف «شناسایی و سطح بندی موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق» انجام شد. روش پژوهش، مطالعه موردی از نوع مدل‌سازی بود. جامعه‌ی آماری پژوهش، خبرگان کلیدی شامل اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های عراق بودند که به صورت نمونه‌گیری هدفمند 28 نفر انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل اسناد و پرسشنامه محقق‌ساخته خود تعاملی بود و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از تکنیک مدل‌سازی ساختاری تفسیری استفاده شد. نتایج بدست آمده نشان داد که 9 عامل به عنوان موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق نقش ایفا می‌کنند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که در بین این عوامل عدم تبادلات سیاسی پویا با کشورهای توسعه یافته به عنوان زیر بنایی‌ترین عامل ایفای نقش می‌کند. همچنین سطح پایین دانشگاه های عراق در رنکینت های بین المللی، عدم وجود زیرساخت های و امکانات مورد نیاز، عدم تسهیل فرایند پذیرش دانشجو در ابعاد سیاسی و اداری، عدم وجود سیاستگذاری‌های منسجم در سطح کلان ملی در تعاملات دانشگاهی، عدم وجود ساختار پویا و پذیرنده در آموزش عالی عراق، عدم وجود احساس امنیت در ابعاد اجتماعی، امنیتی و سیاسی برای دانشجویان خارجی به عنوان موانع مهم زیربنایی ایفای نقش می کند. همچنین برنامه های درسی محلی و بومی، عدم وجود جاذبه های کافی دانشگاه ها عراق در سطح جهانی به عنوان موانع روبنایی و به عبارتی به عنوان پیامدهای عوامل زیربنایی قبلی مشخص شدند