مدیریت دانشگاهی

واکاوی ادراک اعضای هیئت علمی نسبت به چالش‌های رهبری زنان در مؤسسات آموزش عالی

مهدی صالحی؛ هوشیار محمدزاده؛ پیمان قنبریان قلندر

دوره 5، شماره 1 ، فروردین 1405

https://doi.org/10.22034/jam.2026.146010.1169

چکیده

هدف ازپژوهش حاضر، واکاوی ادراک اعضای هیئت علمی نسبت به چالش‌های رهبری زنان در مؤسسات آموزش عالی بود.رویکرد تحقیق حاضر با توجه به ماهیت موضوع کیفی و به طور خاص از راهبرد پدیدار شناسی تفسیری استفاده گردید. ... بیشتر هدف ازپژوهش حاضر، واکاوی ادراک اعضای هیئت علمی نسبت به چالش‌های رهبری زنان در مؤسسات آموزش عالی بود.رویکرد تحقیق حاضر با توجه به ماهیت موضوع کیفی و به طور خاص از راهبرد پدیدار شناسی تفسیری استفاده گردید. میدان تحقیق کلیه اعضای هیئت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه بودند که به صورت نمونه‌گیری هدفمند و ملاک‌محور 15 نفر (6 نفر زن و 7 مرد) به عنوان مشارکت‌کنندگان تحقیق انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌های تحقیق از منشور مصاحبه نیمه‌ساختار یافته استفاده گردید و تا رسیدن به حد نصاب اشباع مقوله نظری مصاحبه‌ها ادامه یافت. همچنین با استفاده از نرم‌افزار تحلیل داده‌های کیفی MAXqda تحلیل داده‌های و خروجی داده‌های صورت پذیرفت. شیوه تحلیل داده‌های پژوهش با توجه به حساسیت موضوع و تعداد کم کدهای باز از شیوه کدگذاری دو مرحله‌ای (باز و محوری) استفاده گردید. یافته‌های تحقیق نشان داد که 3 مقوله به عنوان برای رهبری زنان در آموزش عالی ایجاد چالش می‌کنند که عبارتند از: موانع فردی، موانع نهادی و موانع فرهنگی می باشد. همچنین یافته‌های 8 مقوله محوری را به عنوان راهکارهای اساسی مرتفع ساختن چالش‌های رهبری زنان نمایان ساخت که عبارتند از: تحول بینشمندی و آغشته به خودآگاهی، موازنه‌کردن ترتیبات دانشگاه برای زن و مرد، تقویت جو غیررسمی در دانشگاه، ارائه برنامه‌های توسعه رهبری، پرداختن به سوگیری ناخودآگاه، پرداختن به سوگیری ناخودآگاه، تشویق زنان به دنبال کردن نقش رهبری و حمایت از تغییر سیاست‌های دانشگاهی‌.

مشاهده مقاله

مدل سرمایه اجتماعی و بهزیستی عاطفی اعضای هیئت علمی دانشگاه: نقش میانجی سبک‌ مدیریت کلاس تعاملی

اکبر جدیدی محمدآبادی

دوره 5، شماره 1 ، فروردین 1405

https://doi.org/10.22034/jam.2026.145805.1148

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ارائه مدلی برای تبیین رابطه سرمایه اجتماعی با بهزیستی عاطفی اعضای هیئت علمی دانشگاه با نقش میانجی سبک مدیریت کلاس تعاملی در نظام آموزش عالی انجام شد. روش پژوهش، توصیفی – همبستگی از ... بیشتر پژوهش حاضر با هدف ارائه مدلی برای تبیین رابطه سرمایه اجتماعی با بهزیستی عاطفی اعضای هیئت علمی دانشگاه با نقش میانجی سبک مدیریت کلاس تعاملی در نظام آموزش عالی انجام شد. روش پژوهش، توصیفی – همبستگی از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری (رویکرد واریانس‌محور) بود. جامعه آماری شامل کلیه اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ پیام نور استان کرمان در سال تحصیلی 1403-1404 بود. حجم نمونه بر اساس جدول مورگان، 80 نفر تعیین و با روش طبقه‌ای متناسب انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه سرمایه اجتماعی (رسول‌زاده اقدم و همکاران، 1395)، پرسشنامه بهزیستی عاطفی (رگو و همکاران، 2009) و پرسشنامه سبک‌های مدیریت کلاس (مارتین و همکاران، 2008) بود. روایی صوری و محتوایی ابزارها با تأیید 10 نفر از متخصصان مدیریت آموزشی و روانشناسی و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تأییدی بررسی شد. پایایی ترکیبی (CR) و آلفای کرونباخ به ترتیب برای سرمایه اجتماعی (84/0 و 77/0)، بهزیستی عاطفی (89/0 و 85/0) و سبک مدیریت کلاس (85/0 و 76/0) محاسبه گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS23 و SmartPLS3 انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که سرمایه اجتماعی هم به طور مستقیم (ضریب 80/0) و هم با میانجی‌گری سبک مدیریت کلاس (ضریب غیرمستقیم 18/0) بر بهزیستی عاطفی اعضای هیئت علمی تأثیر مثبت و معنی‌دار دارد. همچنین شاخص‌های برازش مدل (GOF=0.41) نشان از برازش قوی مدل ارائه شده داشت. بر اساس نتایج، تقویت سرمایه اجتماعی در محیط‌های دانشگاهی و توانمندسازی اساتید در زمینه سبک‌های مدیریت کلاس مؤثر، پیشنهاد می‌گردد.

مشاهده مقاله

بررسی مزایا ، معایب و چالش‌های الزام چاپ مقاله از رساله دکتری: دیدگاه دانشجویان دکتری

لیلا فیروزی؛ سکینه حبی قراتپه؛ ثنا احباب وند؛ محمد حسنی

دوره 5، شماره 1 ، فروردین 1405

https://doi.org/10.22034/jam.2026.145894.1152

چکیده

هدف: در سال‌های اخیر، الزام دانشجویان دکتری به چاپ مقاله به عنوان پیش‌شرط دفاع از رساله، به یکی از موضوعات چالش‌برانگیز در نظام آموزش عالی ایران تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مزایا ، معایب و ... بیشتر هدف: در سال‌های اخیر، الزام دانشجویان دکتری به چاپ مقاله به عنوان پیش‌شرط دفاع از رساله، به یکی از موضوعات چالش‌برانگیز در نظام آموزش عالی ایران تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مزایا ، معایب و چالش‌های این پدیده از دیدگاه دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دکتری انجام شده است .روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل 25 نفر از دانشجویان دکتری و فارغ‌التحصیلان دکتری بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون آتراید-استرلینگ (۲۰۰۱) انجام شد که به شناسایی ۳۴۷ مضمون پایه، ۲۷ مضمون سازمان‌دهنده و ۱۰ مضمون فراگیر انجامید.یافته ها: یافته ها در سه بخش بدست آمد : مزایا (چهار مضمون اصلی شامل تقویت رزومه، ارتقای مهارت‌های پژوهشی ،کمک به جذب شغلی و سهیم شدن در توسعه دانش)؛ معایب (شامل دو مضمون اصلی مانند طولانی شدن دوره تحصیل و کاهش کیفیت اصالت رساله)؛ و چالش‌ها (شامل چهار مضمون اصلی مانند چالش‌های سیستماتیک، موانع ساختاری، چالش‌های روانشناختی، چالش‌های مهارتی). نتیجه گیری: یافته کلیدی پژوهش نشان داد که در غیاب زیرساخت ها و حمایت های لازم معایب بر مزایا غلبه میکند. علی رغم اینکه چاپ مقاله میتواند مزایایی داشته باشد اما تبدیل آن به یک اجبار بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌ها ، منجر به پدیده‌هایی نظیر رفتار های غیر اخلاقی و افت کیفیت خروجی‌های پژوهشی می شود. پیشنهاد می گردد حمایت دانشگاه در این مسیر افزایش پیدا کرده و ایجاد مسیرهای انعطاف پذیر برای فارغ‌التحصیلی ضروری به نظر می‌رسد.

مشاهده مقاله

طراحی و اعتبارسنجی الگوی راهبری برای اکوسیستم پایدار در نظام آموزش عالی ایران

حامد رشوند؛ بابک نصیری قرقانی؛ سعید علیزاده

دوره 5، شماره 1 ، فروردین 1405

https://doi.org/10.22034/jam.2026.145956.1161

چکیده

روش پژوهش در مطالعه حاضر آمیخته اکتشافی بود. ابتدا فاز کیفی برای استخراج سازه‌ها و شاخص‌های راهبری برای اکوسیستم پایدار دانشگاهی اجرا گردید و سپس با استفاده از روش معادلات ساختاری، اعتبارسنجی الگوی ... بیشتر روش پژوهش در مطالعه حاضر آمیخته اکتشافی بود. ابتدا فاز کیفی برای استخراج سازه‌ها و شاخص‌های راهبری برای اکوسیستم پایدار دانشگاهی اجرا گردید و سپس با استفاده از روش معادلات ساختاری، اعتبارسنجی الگوی راهبری برای اکوسیستم پایدار انجام شد. مشارکت کنندگان در بخش کیفی پژوهش شامل متخصصان، خبرگان و مدیران مرتبط با مدیریت دانشگاهی بودند که به روش گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختارمند بود که با 25 نفر از مشارکت کنندگان به اشباع نظری رسید. در بخش کمی نیز جامعه آماری شامل اعضاء هیات علمی دانشگاه های جامع دولتی شهر تهران بود (4429) که به روش تصادفی طبقه ای انتخاب و فرمول کوکران 340 نفر انتخاب شدند؛ در بخش کیفی با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای استقرایی برای الگوی راهبری مبتنی بر اکوسیستم پایدار مقولات اصلی شامل رهبری و تعهد راهبردی؛ ساختار حکمرانی شفاف و بین‌بخشی؛ ادغام پایداری در سیاست و برنامه‌ریزی؛ مشارکت ذی‌نفعان؛ منابع و ظرفیت اجرایی؛ پایش، شاخص‌ها و گزارش دهی؛ هم‌راستایی آموزش، پژوهش و عملیات؛ فرهنگ سازمانی و یادگیری و تعامل با جامعه و ذی‌نفعان بیرونی و نیز تعداد 45 زیر مقوله استخراج گردید. یافته‌ها در بخش تحلیل عاملی نشان داد که به ترتیب، منابع و ظرفیت اجرایی ، تعامل با جامعه و ذی‌نفعان بیرونی، حکمرانی شفاف و بین‌بخشی ، پایش، شاخص‌ها و گزارش دهی و ادغام پایداری در سیاست و برنامه‌ریزی بیشترین بار عاملی را در تبیین الگوی راهبری برای اکوسیستم پایدار در نظام آموزش عالی ایران دارا می‌باشند.

مشاهده مقاله

واکاوی ادراک مدیران و متخصصان از مدیر مربی گرا در نظام آموزش عالی مهارت محور: یک مطالعه کیفی

انور شاهمحمدی؛ پردیس کرمی

دوره 4، شماره 4 ، دی 1404

https://doi.org/10.22034/jam.2026.145726.1150

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی ادراک مدیران و متخصصان از مدیر مربی گرا در نظام آموزش عالی مهارت محور بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش پدیدار انگاری انجام شد. مشارکت کنندگان در این پژوهش 12 نفر از مدیران، کارشناسان ... بیشتر هدف پژوهش حاضر بررسی ادراک مدیران و متخصصان از مدیر مربی گرا در نظام آموزش عالی مهارت محور بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش پدیدار انگاری انجام شد. مشارکت کنندگان در این پژوهش 12 نفر از مدیران، کارشناسان و اساتید دانشگاهی در دانشگاه های ملی مهارت واحد استان کردستان بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند. فرایند گردآوری داده ها با بهره گیری از مصاحبه نیمه ساختار یافته تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و از روش تحلیل مضمون برای تحلیل داده هاو از روش‌های (بازخورد مشارکت‌کننده، ناظر بیرونی، انتقال پذیری و اطمینان پذیری) برای اعتبار یابی داده استفاده گردید. یافته‌های حاصل از تحلیل داده ها منجر به شناسایی 39 مضمون پایه گردید. مضامین پایه، در 5 مضمون سازمان دهنده (شامل هدف گذاری، درک وضعیت موجود، ایجاد گزینه ها، اقدام و ارزیابی عملکرد) تقسیم بندی گردید و در نتیجه الگوی اکتشافی در یک مضمون فراگیر تحت عنوان ویژگی های مدیر مربی گرا شکل گرفت و براساس آن شبکه مضامین ویژگی های مدیران مربی گرا ترسیم شد. نتایج این پژوهش می تواند به مدیران در زمینه مربیگری کمک کرده تا آنها را در شناسایی نقاط ضعف و نارسایی های مدیریتی خود یاری رساند که توجه به هریک از ابعاد و مولفه های احصاء شده از نتایج این پژوهش از سوی متولیان نظام آموزش عالی مهارت محور کشور می تواند منجر به ارتقای کیفیت در ارائۀ خدمات در بخش های مختلف نظام آموزشی مهارت محور و در نهایت توسعۀپایدار کشور گردد.

مشاهده مقاله

ابعاد، مؤلفه‌ها و نشانگرهای همکارآزاری در محیط‌های دانشگاهی از نگاه اساتید زن

خلیل زندی؛ نصیره قادری؛ فروغ مرادیان

دوره 4، شماره 4 ، دی 1404

https://doi.org/10.22034/jam.2026.145786.1146

چکیده

یکی از شکل‌های قلدری آکادمیک، آزار دادن عضو هیئت علمی توسط یک یا چند نفر از اعضای هیئت علمی همکار است. هدف از این پژوهش، شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها و نشانگرهای همکارآزاری در محیط‌های دانشگاهی از منظر اساتید ... بیشتر یکی از شکل‌های قلدری آکادمیک، آزار دادن عضو هیئت علمی توسط یک یا چند نفر از اعضای هیئت علمی همکار است. هدف از این پژوهش، شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها و نشانگرهای همکارآزاری در محیط‌های دانشگاهی از منظر اساتید زن بود. روش پژوهش کیفی و راهبرد مورد استفاده، نظریه داده‌بنیاد کلاسیک (رهیافت ظاهر شونده) بود. مشارکت‌کنندگان بالقوه، بانوان عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری و با استناد به قاعده اشباع نظری 11 استاد خانم به عنوان مشارکت‌کنندگان پژوهش انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه بدون ساختار بود. برای اطمینان از اعتبار یافته‌ها از روش بازخورد مشارکت کننده و زاویه‌بندی تحلیلی استفاده شد. برای تحلیل اطلاعات، کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. تحلیل مصاحبه‌ها منجر به ظاهر شدن 104 کد باز شد که طی کدگذاری محوری ذیل 28 مقوله فرعی و 7 مقوله اصلی دسته‌بندی شدند. مقوله‌های اصلی احصا شده شامل همکارآزاری علمی آموزشی، بی‌عدالتی اداری اجتماعی، تلاش برای تضعیف، رفتار کنترل‌گر و سلطه‌جویانه، همکارآزاری جنسی، انگاره‌های غیرمنطقی و سنگ‌اندازی، دخالت، باندبازی بودند. در نهایت این مقوله‌ها ذیل کد گزینشی «ابزارانگاری چندگانه و چندلایه» قرار گرفتند. این یافته‌ها می‌تواند به آگاهی بیشتر جامعه دانشگاهی از نمودهای سوءرفتار نسبت به همکاران و البته شنیده شدن دغدغه‌های اساتید زن در خصوص تعاملات با همکاران منجر گردد.

مشاهده مقاله

شناسایی و سطح بندی موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق: رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری

سیروس منصوری؛ فرزانه غریبی؛ کریم النعیمی

دوره 4، شماره 3 ، مهر 1404

https://doi.org/10.22034/jam.2026.145636.1138

چکیده

پژوهش حاضر با هدف «شناسایی و سطح بندی موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق» انجام شد. روش پژوهش، مطالعه موردی از نوع مدل‌سازی بود. جامعه‌ی آماری پژوهش، خبرگان کلیدی شامل اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های ... بیشتر پژوهش حاضر با هدف «شناسایی و سطح بندی موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق» انجام شد. روش پژوهش، مطالعه موردی از نوع مدل‌سازی بود. جامعه‌ی آماری پژوهش، خبرگان کلیدی شامل اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های عراق بودند که به صورت نمونه‌گیری هدفمند 28 نفر انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل اسناد و پرسشنامه محقق‌ساخته خود تعاملی بود و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از تکنیک مدل‌سازی ساختاری تفسیری استفاده شد. نتایج بدست آمده نشان داد که 9 عامل به عنوان موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق نقش ایفا می‌کنند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که در بین این عوامل عدم تبادلات سیاسی پویا با کشورهای توسعه یافته به عنوان زیر بنایی‌ترین عامل ایفای نقش می‌کند. همچنین سطح پایین دانشگاه های عراق در رنکینت های بین المللی، عدم وجود زیرساخت های و امکانات مورد نیاز، عدم تسهیل فرایند پذیرش دانشجو در ابعاد سیاسی و اداری، عدم وجود سیاستگذاری‌های منسجم در سطح کلان ملی در تعاملات دانشگاهی، عدم وجود ساختار پویا و پذیرنده در آموزش عالی عراق، عدم وجود احساس امنیت در ابعاد اجتماعی، امنیتی و سیاسی برای دانشجویان خارجی به عنوان موانع مهم زیربنایی ایفای نقش می کند. همچنین برنامه های درسی محلی و بومی، عدم وجود جاذبه های کافی دانشگاه ها عراق در سطح جهانی به عنوان موانع روبنایی و به عبارتی به عنوان پیامدهای عوامل زیربنایی قبلی مشخص شدند

مشاهده مقاله

تجربه زیسته مدیران میانی دانشگاه‌ها در مواجهه با سیاست‌های تحول‌آفرین آموزش عالی (مطالعه پدیدارشناسی)

رامین غریب زاده

دوره 4، شماره 2 ، تیر 1404، ، صفحه 18-1

https://doi.org/10.22034/jam.2025.144885.1124

چکیده

این تحقیق به بررسی چالش‌های اجرای تحول در نهادهای دانش‌محور سنتی پرداخته و نشان می‌دهد که مدیران میانی در یک موقعیت بحرانی قرار دارند که از آن به عنوان واسطه‌گری قهری یاد می‌شود؛ جایی که آن‌ها بین ... بیشتر این تحقیق به بررسی چالش‌های اجرای تحول در نهادهای دانش‌محور سنتی پرداخته و نشان می‌دهد که مدیران میانی در یک موقعیت بحرانی قرار دارند که از آن به عنوان واسطه‌گری قهری یاد می‌شود؛ جایی که آن‌ها بین خواسته‌های تحولی رهبری ارشد و مقاومت ساختاری ذی‌نفعان، نقش یک حائل انرژی‌بر را ایفا می‌کنند. یافته محوری این مطالعه، وجود یک کُدگذاری مجدد هویت حرفه‌ای در این مدیران است که منجر به خلق یک زبان دوگانه برای حفظ مشروعیت در دو جهان موازی (رسمی و عملیاتی) می‌شود. این استراتژی، بر خلاف دیدگاه‌های سنتی، یک انتخاب سیاسی استراتژیک برای بقا در ساختار قدرت محسوب می‌گردد. در نتیجه، نتایج مطالعه به غنای ادبیات مدیریت تغییر افزوده و نشان می‌دهد که اجرای موفقیت‌آمیز تحول، بیش از آنکه یک مسئله فنی یا فرآیندی باشد، یک چالش سیاسی-وجودی است. برای حل این معضل، ده پیشنهاد عملیاتی مشخص ارائه شده است که بر بازتعریف اختیارات معادل مسئولیت‌ها، توسعه سواد سیاسی مدیران، ایجاد ساختارهای موازی برای نوآوری، و توجه به سلامت روانی مدیران در خط مقدم تعارضات تمرکز دارد. هدف نهایی، ارتقاء نقش مدیر میانی از سپر فرسایشی به معمار هوشمندانه تحول است که نیازمند اصلاح قرارداد اجتماعی درون سازمانی است.

تامین مالی در مراکز آموزش عالی ایران مبتنی بر شاخص های دانشگاه نسل چهارم

مجید کهرازهی؛ محبوبه عارفی؛ اباصلت خراسانی

دوره 4، شماره 2 ، تیر 1404، ، صفحه 67-47

https://doi.org/10.22034/jam.2025.144052.1115

چکیده

برای دستیابی به دانشگاه نسل چهارم، تامین مالی و بودجه‌ریزی دانشگاه‌ها در چارچوب شاخص‌های این نسل دانشگاهی اهمیت بسزایی دارد. از این‌رو، این پژوهش به دنبال بررسی عملکرد تامین مالی در مراکز آموزش عالی ... بیشتر برای دستیابی به دانشگاه نسل چهارم، تامین مالی و بودجه‌ریزی دانشگاه‌ها در چارچوب شاخص‌های این نسل دانشگاهی اهمیت بسزایی دارد. از این‌رو، این پژوهش به دنبال بررسی عملکرد تامین مالی در مراکز آموزش عالی ایران مبتنی بر شاخص‌های دانشگاه نسل چهارم از دیدگاه اعضای هیئت علمی است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی است که بصورت کمی از نوع پیمایشی انجام شد. جامعه آماری نیز اعضای هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی به عنوان پایلوت بودند که به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای 234 نفر جهت نمونه انتخاب شد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات نیز استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بود که بین اعضای هیئت علمی توزیع شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که شاخص‌های دانشگاه نسل چهارم در بخش امور مالی و بودجه‌ریزی شامل؛ استقلال مالی (کاهش وابستگی دانشگاه‌ها نسبت به بودجه دولتی) و ایجاد منابع پایدار و تنوع‌بخشی در منابع مالی دانشگاه‌ها بودند که تحلیل نتایج نشان داد که عملکرد دانشگاه‌های ایران از دیدگاه اعضای هیئت علمی نسبت به این شاخص‌ها در سطح مطلوبی قرار ندارد. تأمین مالی در دانشگاه‌های نسل چهارم مبتنی بر نیازها و ویژگی‌های خاص هر دانشگاهی متمرکز است. لذا ضرورت دارد تا مراکز آموزش عالی ایران نسبت به شاخص کاهش وابستگی به بودجه دولتی و ایجاد منابع پایدار در کنار تنوع بخشی در منابع مالی در چارچوب شاخص‌های دانشگاه‌ نسل چهارم براساس نیاز و زیست بوم خاص خود دانشگاه برنامه‌ریزی لازم را داشته باشند.

شناسایی پیشران های تغییر در نظام آموزش عالی ایران: یک مطالعه فراترکیب

فرشته قائمی؛ کیوان صالحی؛ رضوان حکیم زاده؛ محمدمهدی ذوالفقارزاده

دوره 4، شماره 1 ، فروردین 1404، ، صفحه 116-75

https://doi.org/10.22034/jam.2025.144304.1118

چکیده

نظام آموزش عالی ایران، همانند بسیاری از نظام‌های دانشگاهی جهان، در مواجهه با تحولات پرشتاب اقتصادی، فناورانه، اجتماعی و زیست‌محیطی، با ضرورت بازطراحی ساختارها، مأموریت‌ها و کارکردهای خود روبه‌رو ... بیشتر نظام آموزش عالی ایران، همانند بسیاری از نظام‌های دانشگاهی جهان، در مواجهه با تحولات پرشتاب اقتصادی، فناورانه، اجتماعی و زیست‌محیطی، با ضرورت بازطراحی ساختارها، مأموریت‌ها و کارکردهای خود روبه‌رو است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشران‌های کلیدی تغییر در آموزش عالی ایران، با بهره‌گیری از روش کیفی «فراترکیب» و تحلیل ۴۲ مطالعه معتبر و دو منبع مرجع، به استخراج و تحلیل نظام‌مند نیروهای مؤثر بر آینده این نظام پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیشران‌ها در ۹ بعد اصلی شامل تحولات آموزشی–پژوهشی، ساختاری، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، فناورانه، جمعیت‌شناختی و زیست‌محیطی قابل دسته‌بندی‌اند. از میان آن‌ها، تحولات آموزشی–پژوهشی (با سهم ۳۲ درصد) و ساختاری (۲۲ درصد) نقش غالب را در جهت‌دهی آینده ایفا می‌کنند. پیشران‌هایی چون دیجیتالی‌شدن فرایندهای آموزش، ظهور نسل جدید دانشجویان (نسل زد)، گسترش یادگیری مادام‌العمر، بین‌المللی‌شدن دانشگاه‌ها، پیوند با صنعت، و بازنگری در حکمرانی دانشگاهی در کانون این تحولات قرار دارند. همچنین، محور پژوهش به‌ویژه بر اهمیت توسعه پژوهش‌های کاربردی و میان‌رشته‌ای، تجاری‌سازی نتایج علمی، شکل‌گیری شبکه‌های تحقیقاتی، و حرکت به‌سوی پژوهش در تراز جهانی با رعایت استانداردهای بین‌المللی تأکید دارد. دانشگاه‌های آینده نیازمند بازتعریف نقش خود به‌عنوان نهادهای تولید دانش جهانی، توسعه‌دهنده نوآوری، و بازیگر فعال در عرصه رقابت علمی بین‌المللی هستند. این مطالعه با ارائه تصویری جامع از پیشران‌های تغییر، افق‌های نوینی برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی راهبردی، و مدیریت آینده‌نگر نظام آموزش عالی ایران ترسیم می‌کند.

فساد آکادمیک، ساختار یا عاملیت؟ : تاملی بر دیدگاه متخصصان و پژوهشگران این حوزه در ایران

جمال سلیمی؛ کویستان محمدیان شریف

دوره 3، شماره 3 ، مهر 1403، ، صفحه 112-84

https://doi.org/10.22034/jam.2025.143667.1104

چکیده

با توجه به نقش و عملکرد درست مهم دانشگاه ها در جامعه، هدف این پژوهش این است تا با رویکردی تفسیرگرایانه ریشه های ساختاری وقوع فساد اکادمیک در نظام آموزش عالی ایران از دیدگاه صاحب نظران و اساتید واکاوی ... بیشتر

واکاوی سبک رهبری دانشگاه‌های جامع تهران بر مبنای الگوی سایبرنتیک

هانیه سیداحمدیان؛ هدی سادات محسنی؛ مریم سادات قریشی خوراسگانی

دوره 3، شماره 1 ، فروردین 1403، ، صفحه 69-42

https://doi.org/10.22034/jam.2024.62259

چکیده

هدف پژوهش، واکاوی سبک رهبری دانشگاههای شهر تهران بر اساس الگوی دانشگاهی سایبرنیتک بود. پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی؛ رویکرد، کمی و به روش توصیفی پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل4447نفر از اعضای هیئت‌علمی ... بیشتر هدف پژوهش، واکاوی سبک رهبری دانشگاههای شهر تهران بر اساس الگوی دانشگاهی سایبرنیتک بود. پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی؛ رویکرد، کمی و به روش توصیفی پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل4447نفر از اعضای هیئت‌علمی دانشگاههای جامع شهر تهران بود که با استفاده از نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبتی، تعداد354نمونه تعیین شد. گردآوری داده-های پژوهش از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته با الهام از پرسشنامه استانداردBirnBaum(1988) و بر اساس دیدگاه متخصصان این حوزه تدوین شد. پرسشنامه مذکور بر مبنای 6مؤلفه اساسی براساس طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت تنظیم و توزیع گردید. روایی صوری و محتوایی پرسش‌نامه توسط چند تن از متخصصان و اعضای هیئت‌علمی این حوزه، ارزیابی و پس از اعمال اصلاحات، تأیید شد. پایایی پرسشنامه برمبنای آلفای کرونباخ محاسبه و 83/.به دست آمد. تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش، با استفاده از نرم‌افزار SPSS24 انجام شد. یافتهها نشان داد، وضعیت دانشگاههای جامع دولتی شهر تهران به لحاظ میزان همسویی با مؤلفه‌های الگوی سایبرنتیک در مؤلفه‌های کنترل، رهبری، سلسله مراتب و تصمیم گیری در وضعیت مناسبی قرار داشتند. بر اساس نتایج پژوهش، مؤلفه کنترل، بالاترین میزان همسویی با الگوی سایبرنتیک را دارا بود که نشان از تأکید مدیران دانشگاهی بر تبعیت از دستورالعمل‌ها و قوانین است. در مؤلفه تعاملات و مؤلفه ی پیوندهای سست و سخت که بر ارتباط دانشگاه‌ها و نیاز جامعه تأکید دارد، از وضعیت مناسبی برخوردار نبود. لذا ایجاد بستر مناسب و عدم ایستادگی مدیران دانشگاهی در برابر تغییرات، رکن اساسی بهبود وضعیت موجود است. ازاین‌رو، شایسته است دانشگاههای موردمطالعه در زمینه پیوندها و تعاملات تلاش بیشتری انجام دهند و برای بهبود مؤلفه‌های مذکور، برنامه‌ریزی کنند.

تصویر برند حلقه میانجی ارتباط کیفیت خدمات و ارتباطات بر تمایلات رفتاری دانشجویان در آموزش عالی

فاطمه رستگار کهخا ژاله؛ روح الله باقری مجد

دوره 2، شماره 1 ، فروردین 1402، ، صفحه 98-73

https://doi.org/10.22034/jam.2023.62707

چکیده

امروزه موسسات آموزش عالی با ورود در یک محیط رقابتی و کاهش منابع دولتی، نیازمند حفظ و جذب دانشجویان با ایجاد تصویر نهادی مثبت از طریق افزایش کیفیت خدمات و ارتباطات می‌باشند. هدف پژوهش، بررسی تأثیر کیفیت ... بیشتر امروزه موسسات آموزش عالی با ورود در یک محیط رقابتی و کاهش منابع دولتی، نیازمند حفظ و جذب دانشجویان با ایجاد تصویر نهادی مثبت از طریق افزایش کیفیت خدمات و ارتباطات می‌باشند. هدف پژوهش، بررسی تأثیر کیفیت خدمات و ارتباطات بر تمایلات رفتاری دانشجویان با میانجی‌گری تصویر برند در آموزش عالی بوده است. روش پژوهش همبستگی بوده است که در جامعه دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان با نمونه 320 نفری بر اساس تصادفی ساده اجرا شده است. ابزار پژوهش چهار پرسشنامه، تمایلات رفتاری، کیفیت خدمات، کیفیت ارتباطات و تصویر برند بوده است. روایی تأییدی، پایایی ترکیبی و آلفای کرانباخ هر سه ابزار مناسب گزارش شد. روش تجزیه و تحلیل با استفاده از نرم افزار SmartPLS مدل معادلات ساختاری بوده است. نتایج نشان داد، کیفیت خدمات و ارتباطات به صورت مستقیم و غیرمستقیم از طریق تصویر برند بر تمایلات رفتاری دانشجویان مؤثر بوده است. همچنین کیفیت خدمات و ارتباطات بر تصویر برند به صورت مستقیم موثر بود از طرفی تصویر برند به صورت مستقیم بر تمایلات رفتاری دانشجویان اثر داشت. می‌توان گفت، حفظ و جذب دانشجویان تحت تاثیر کیفیت خدمات و ارتباطات و تصویر برند دانشگاه می‌باشد و موسسات آموزش عالی با ایجاد تصویر مثبت نهادی می‌توانند بر تمایلات دانشجویان در انتخاب دانشگاه برای ورود به تحصیل نقش سازنده داشته باشند.

تدوین و ارائه مدل شایستگی‌های دموکراتیک استادان در آموزش عالی (مورد مطالعه: اساتید دانشگاه کردستان)

فرشته حیدری؛ مهدی صالحی

دوره 1، شماره 3 ، دی 1401، ، صفحه 190-156

https://doi.org/10.22034/jam.2025.63045

چکیده

مؤسسات آموزش عالی نقش مهمی در شکل دادن به نسل بعدی ایفا می‌کنند لذا مسئولیت دارند شایستگی دموکراتیک را در بین دانشجویان خود تقویت کنند. بدین‌سان می‌توانند فعالانه به جوامع دموکراتیک یاری رسانند. از ... بیشتر مؤسسات آموزش عالی نقش مهمی در شکل دادن به نسل بعدی ایفا می‌کنند لذا مسئولیت دارند شایستگی دموکراتیک را در بین دانشجویان خود تقویت کنند. بدین‌سان می‌توانند فعالانه به جوامع دموکراتیک یاری رسانند. از این حیث در این پژوهش شایستگی دموکراتیک اساتید دانشگاه کردستان در آموزش عالی مورد واکاوی قرار گرفته است. رویکرد پژوهش کیفی، با راهبرد پدیدارنگاری بود. مشارکت‌کنندگان، اساتید دانشگاه کردستان شهر سنندج در چندین رشته‌ی متنوع بودند. نمونه‌گیری به شیوه‌ی (ترکیبی) هدفمند و گلوله برفی با رعایت حداکثر تنوع تا اشباع نظری داده‌ها با 12 نفر از اساتید و مصاحبه‌ نیمه‌ ساختار یافته ادامه داشت. داده‌ها پس از پیاده‌سازی به شیوه کدگذاری دو مرحله‌ای باز و محوری گلاسر تحلیل گردید. از نرم افزار تحلیل داده‌های کیفی مکس کیودا 2020 جهت خروجی مقوله‌های محوری پژ وهش استفاده گردید. یافته‌های پژوهشی ۵ مقوله اصلی را به عنوان مؤلفه‌های شایستگی دموکراتیک اساتید از جمله دانش دموکراتیک، مهارت‌های آموزشی، الگوهای دموکراتیک، مشارکت مدنی و توسعه حرفه‌ای را نمایان ساخت. همچنین 5 مقوله اصلی به مثابه راهبردهای توانمندسازی از جمله راهبردهای آموزشی، تشویق آزادی دموکراتیک، پرورش فرهنگ گفتگو، تقویت فراگیری و تنوع و فراهم کردن منابع و پشتیبانی و در نهایت ۴ مقوله اصلی به عنوان پیامدهای تقویت شایستگی دموکراتیک اساتید از جمله محیط آکادمیک پیشرفته، بهبود ساختار و فرهنگ سازمانی، شهرت سازمانی و تقویت دموکراسی نهادی احصاء گردید.در نتیجه می‌توان اذعان داشت که شناسایی موشکافانه شایستگی‌های دموکراتیک اساتید در آموزش عالی و ارائه راه‌حلهای متناسب با زمینه دانشگاهی می‌تواند برای توانمند‌سازی آنها مؤثر واقع گردد.

واکاوی تمایلات انتقادی در ارزیابی تضمین کیفیت کارآفرینی دانشجویان

سلمان دارابی؛ نعمت اله عزیزی؛ جمال سلیمی

دوره 1، شماره 2 ، مهر 1401، ، صفحه 47-27

https://doi.org/doi.org/10.34785/J026.2022.014

چکیده

یکی از مولفه‌های سنجش بهروری، کیفیت و اثربخشی نظام آموزش عالی، پرورش روحیه کارآفرینی دانشجویان در هر دانشگاهی است. از مهمترین متغیرهای تاثیر گذار دراین مولفه، تفکر و تمایلات انتقادی و سبک‌های تفکر ... بیشتر یکی از مولفه‌های سنجش بهروری، کیفیت و اثربخشی نظام آموزش عالی، پرورش روحیه کارآفرینی دانشجویان در هر دانشگاهی است. از مهمترین متغیرهای تاثیر گذار دراین مولفه، تفکر و تمایلات انتقادی و سبک‌های تفکر می‌باشد. این مطالعه از نوع تحقیق توصیفی- همبستگی، و با هدف بررسی و واکاوی رابطه بین تمایلات انتقادی در پرورش روحیه کارآفرینی دانشجویان انجام شد. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه کردستان بودکه با استفاده از روش نمونه-گیری تصادفی طبقه‌ای 224 نفر از آنان به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ تمایلات انتقادی کالیفرنیا(CCTDI) و پرسشنامه روحیه کارآفرینی بهره گرفته شد. نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین مولفه‌های کارآفرینیدر میان دانشجویان دانشگاه کردستان بالاتر از حد متوسط است و همچنین بین تمایلات انتقادی و روحیه‌کارآفرینی همبستگی بالایی (85%) وجود دارد. نتایج این مطالعه مؤید آن است که کسانی که دارای تمایلات انتقادی سطح بالایی هستند و حقیقت‌جویی، آزاداندیشی(روشنفکری)، تحلیل‌گری، نظام‌یافتگی فکری(نظام‌مندی)، اعتماد به نفس، کنجکاوی و بلوغ شناختی در آنها در سطح بالایی قرار دارد، از روحیه کارآفرینی بالاتری نیز برخوردار بوده و بیشتر به کارهای جدید ، بکر، خلق و توسعه ایده های نوینی که زمینه های رشد و بالندگی است، دست می‌زنند.کلید واژه‌ها:تمایلات انتقادی، پرورش روحیه کارآفرینی، آموزش عالی، عوامل روانشناختی

مقالات آماده انتشار

شماره جاری

دوره 5 (1405)

دوره 4 (1404)

دوره 3 (1403)

دوره 2 (1402)

دوره 1 (1401)

کلیدواژه‌ها = آموزش عالی

واکاوی ادراک اعضای هیئت علمی نسبت به چالش‌های رهبری زنان در مؤسسات آموزش عالی

چکیده

مدل سرمایه اجتماعی و بهزیستی عاطفی اعضای هیئت علمی دانشگاه: نقش میانجی سبک‌ مدیریت کلاس تعاملی

چکیده

بررسی مزایا ، معایب و چالش‌های الزام چاپ مقاله از رساله دکتری: دیدگاه دانشجویان دکتری

چکیده

طراحی و اعتبارسنجی الگوی راهبری برای اکوسیستم پایدار در نظام آموزش عالی ایران

چکیده

واکاوی ادراک مدیران و متخصصان از مدیر مربی گرا در نظام آموزش عالی مهارت محور: یک مطالعه کیفی

چکیده

ابعاد، مؤلفه‌ها و نشانگرهای همکارآزاری در محیط‌های دانشگاهی از نگاه اساتید زن

چکیده

شناسایی و سطح بندی موانع بین المللی سازی نظام آموزش عالی عراق: رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری

چکیده

تجربه زیسته مدیران میانی دانشگاه‌ها در مواجهه با سیاست‌های تحول‌آفرین آموزش عالی (مطالعه پدیدارشناسی)

چکیده

تامین مالی در مراکز آموزش عالی ایران مبتنی بر شاخص های دانشگاه نسل چهارم

چکیده

شناسایی پیشران های تغییر در نظام آموزش عالی ایران: یک مطالعه فراترکیب

چکیده

فساد آکادمیک، ساختار یا عاملیت؟ : تاملی بر دیدگاه متخصصان و پژوهشگران این حوزه در ایران

چکیده

واکاوی سبک رهبری دانشگاه‌های جامع تهران بر مبنای الگوی سایبرنتیک

چکیده

تصویر برند حلقه میانجی ارتباط کیفیت خدمات و ارتباطات بر تمایلات رفتاری دانشجویان در آموزش عالی

چکیده

تدوین و ارائه مدل شایستگی‌های دموکراتیک استادان در آموزش عالی (مورد مطالعه: اساتید دانشگاه کردستان)

چکیده

واکاوی تمایلات انتقادی در ارزیابی تضمین کیفیت کارآفرینی دانشجویان

چکیده